آریا جوان -
به گزارش خبرنگار مهر، شصت‌ویکمین شماره مجله «شوکران» با عنوان «هرمزنامه» به سردبیری پونه ندایی منتشر شد؛ شماره‌ای که با تمرکز بر تاریخ، تمدن و فرهنگ هرمز و خلیج فارس، می‌کوشد تصویری جامع از پیشینه تمدنی این منطقه و جایگاه آن در هویت تاریخی ایران ارائه دهد.
آیین رونمایی از این شماره مجله روز جمعه، هم‌زمان با برگزاری نمایشگاه «قصه هرمز»، با حضور بیش از ۲۰۰ نفر از علاقه‌مندان فرهنگ و هنر در گالری هو برگزار شد. در این نمایشگاه نقاشی‌های گیزلا وارگا سینایی و نقشه‌های تاریخی هرمز به نمایش درآمدند.
«هرمزنامه» تلاشی برای دفاع فرهنگی از ایران است
پونه ندایی، سردبیر مجله «شوکران»، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، انتشار این شماره را تلاشی برای دفاع فرهنگی از ایران در شرایط کنونی توصیف کرد و گفت: «هرمزنامه» برای او فراتر از یک پروژه مطبوعاتی، تلاشی ملی و میهنی برای بازخوانی تاریخ و تمدن منطقه هرمز و پاسداشت هویت فرهنگی ایران است.
او با اشاره به شرایط جنگی و اهمیت راهبردی تنگه هرمز افزود که تصمیم گرفته است با تکیه بر ابزارهایی که در اختیار دارد، سهم خود را در دفاع از ایران از مسیر فرهنگ و کلمه ادا کند؛ تلاشی که در قالب گردآوری و انتشار مجموعه‌ای از پژوهش‌ها، مقالات و روایت‌های تاریخی و معاصر درباره این منطقه شکل گرفته است.
ندایی با بیان اینکه این شماره در ۲۰۰ صفحه منتشر شده است، توضیح داد: مطالب «هرمزنامه» طیف گسترده‌ای از موضوعات، از تاریخ تمدن هرموز و ملوک هرموز تا جایگاه این منطقه در تجارت دریایی، فرهنگ ساحل‌نشینان، اندیشه باز ساکنان آن را در بر می‌گیرد. به گفته او، شناخت هرمز مستلزم خوانش هم‌زمان تاریخ، تمدن، فرهنگ و آثار معاصر است؛ از همین رو، تلاش شده است مطالب این شماره در چارچوبی هدفمند و با نگاهی پیوسته به گذشته و امروز منطقه کنار یکدیگر قرار گیرند.
سردبیر «شوکران» تأکید کرد که هدفش صرفاً انتشار مجموعه‌ای از مقالات نبوده، بلکه می‌خواسته ارزش تاریخی و فرهنگی هرمز را که اکنون در خط مقدم جنگ و محل مناقشه دنیاست، به مخاطبان نشان دهد.
او این شماره را یکی از متفاوت‌ترین تجربه‌های انتشار مجله «شوکران» دانست و گفت که دامنه مطالب آن از بررسی پیشینه سکونت انسان در منطقه خلیج فارس و نخستین ساکنان هرمز آغاز می‌شود و تا روایت رویدادهای معاصر و پرداختن به کودکان جان‌باخته میناب پایان می‌یابد. به گفته ندایی، این پیوستگی میان گذشته و حال با هدف نشان دادن استمرار تاریخی و فرهنگی ایران و پیوند آن با واقعیت‌های امروز طراحی شده است.
بازخوانی تمدن ایران در برابر تهدیدها
ندایی با اشاره به مخاطبان داخل و خارج از کشور، یکی از اهداف اصلی انتشار «هرمزنامه» را جلب توجه دوباره ایرانیان به ارزش و اهمیت میراث تاریخی و تمدنی کشور عنوان کرد. او معتقد است در شرایطی که تهدیدهایی علیه تمدن ایران و زیرساخت‌های آن مطرح می‌شود، بازخوانی تاریخ و معرفی ظرفیت‌های فرهنگی کشور ضرورتی دوچندان دارد.
سردبیر «شوکران» با اشاره به اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا درباره حمله به تمدن و زیرساخت‌های ایران، توضیح داد که طی جنگ ۴۰ روزه، در قالب مقالاتی با رویکرد ژورنالیستی به این موضوع در روزنامه ستاره ستاره صبح پرداخته و بر پیشینه دیرینه تمدن ایران تأکید کرده است. از نگاه او، تاریخ ایران نشان می‌دهد که این سرزمین، با وجود مواجهه با حملات و تهاجم‌های متعدد، توانسته است هویت فرهنگی خود را حفظ کند و در بسیاری از مقاطع تاریخی، مهاجمان را در گستره تمدنی خود جذب و با فرهنگ خویش مواجه کند.
او همچنین با اشاره به رویکرد سرمقاله این شماره گفت که انتخاب و گردآوری مطالب با دقت و وسواس انجام شده است و شکل‌گیری «هرمزنامه» حاصل همکاری نویسندگان، پژوهشگران، باستان‌شناسان، روزنامه‌نگاران و هنرمندانی است که با حساسیت نسبت به تاریخ، فرهنگ و سرنوشت ایران در تهیه مطالب مشارکت داشته‌اند.
دفاع فرهنگی؛ سهمی در پاسداری از وطن
ندایی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، با تأکید بر مسئولیت فردی در قبال سرنوشت کشور، پاسداری از ایران را نیازمند مشارکت همه کسانی دانست که در حد توان خود می‌توانند برای حفظ میراث، سرزمین و هویت ملی گام بردارند.
او با اشاره به اینکه همواره نسبت به مرزبندی‌های فکری و تقسیم‌بندی‌های مبتنی بر تقابل «من» و «تو» انتقاد داشته، افزود که این نقدها را نباید با ضرورت حفاظت از سرزمین و منابع ملی در شرایط حساس کنونی در تعارض دید.
به گفته سردبیر «شوکران»، در وضعیت فعلی، حفظ خانه، خاک و آب ایران باید در اولویت قرار گیرد و اختلافات داخلی نباید اهمیت این مسئولیت را تحت‌الشعاع قرار دهد. او تأکید کرد که هر فرد می‌تواند متناسب با توانایی و تخصص خود در این مسیر نقش‌آفرینی کند و برای او، این نقش از مسیر فرهنگ، پژوهش و نوشتن می‌گذرد.
ندایی در پایان، «هرمزنامه» را تلاشی در همین مسیر دانست؛ تلاشی برای بازخوانی تاریخ و تمدن ایران، ثبت روایت‌های فرهنگی و انسانی و دفاع از هویت سرزمینی با زبان کلمات.
شوکران شصت و یکم در یک نگاه
بخش مهمی از «هرمزنامه» به جایگاه هرمز در تاریخ دریانوردی و تجارت منطقه و نقش آن در شکل‌گیری تمدن‌های ساحلی خلیج فارس اختصاص دارد. «ایران دریایی»، «نخستین ساکنان هرمز»، «ققنوس فرهنگ‌ها»، «مملکت هرمز»، «هرمز؛ بندر تجاری»، «ردپای ایران در شاهراه دریایی ۲۰۰۰ سال پیش»، «هشدار آلودگی در تنگه هرمز»، «فرهنگ دریایی ساحل‌نشینان خلیج فارس» و «هرموز؛ گمشده تمدن ایرانی» از جمله مقالات این شماره هستند.
در بخش تاریخی و اجتماعی مجله، مطالبی همچون «روایت زنان قشم از نبرد هرمز» و «خواجه عطا؛ نخستین قهرمان مبارزه با استعمار» به چشم می‌خورد. همچنین مقاله‌ای درباره سلیمی جرونی با عنوان «سلیمی جرونی؛ نغمه‌سرای جزیره» و پرونده‌ای درباره فیلم «جزیره رنگین» ساخته خسرو سینایی، در کنار گفت‌وگوهایی با احمد نادعلیان و فرشید فرجی، منتشر شده است.
بخش هنر و بازنمایی هرمز نیز به موضوعاتی چون نقاشی‌های هرمز و تصویر زنان نقابدار این جزیره می‌پردازد. مقاله گیزلا وارگا سینایی با عنوان «تولد زنان نقابدار» و مقاله «زن، طبیعت یا زندان مقدس؛ نگاهی به نقاشی‌های احمد نادریان» از مطالب این بخش هستند. مقاله «کوه گاوبست؛ کشف قیر ایران در عمان» نیز به موضوع پیوندهای تاریخی و جغرافیایی منطقه می‌پردازد.
بخشی دیگر از این شماره به معرفی و بررسی کتاب‌هایی درباره هرمز و خلیج فارس اختصاص دارد. «نگاهی به رمان داستان شرافت» اثر رضا و ربابه، «ایستادگی دردناک هرمزی‌ها در برابر پرتغالی‌ها»، «تجربه بازنویسی جنگ‌نامه کشم» در کتاب «کشم‌نامه»، «وقتی جنگ به هنگام رسید» و «نگاهی به کتاب ژرف دریا و تاریک چاه» از جمله مطالب این بخش هستند.
در بخش پایانی مجله، گزارشی ویژه درباره فاجعه کودکان میناب با عنوان «سوگی که نقطه فرود ندارد» منتشر شده است؛ مطلبی که به این رویداد تلخ و ابعاد انسانی آن می‌پردازد.
انتشار «هرمزنامه» هم‌زمان با برگزاری نمایشگاه «قصه هرمز» صورت گرفته است؛ نمایشگاهی از آثار نقاشی گیزلا وارگا سینایی درباره زنان نقابدار هرمز و نقشه‌های تاریخی جزیره. آیین رونمایی از این شماره مجله روز جمعه با حضور بیش از ۲۰۰ نفر از علاقه‌مندان فرهنگ و هنر در گالری هو برگزار شد. نمایشگاه «قصه هرمز» تا ۲۶ مهرماه، هر روز از ساعت ۱۶ تا ۲۰، در گالری هو به نشانی خیابان ویلا، کوچه خسرو، شماره ۲۹، همکف، برپا است.
هم‌زمان با انتشار این شماره، هفت پادکست از مطالب مجله «شوکران» نیز در صفحه اینستاگرام این نشریه به نشانی @shokaranmagazine منتشر شده است.