آریا جوان - یک روانشناس گفت: صبوری یعنی کنترل عجله و واکنشهای هیجانی؛ مدارا یعنی پذیرش تفاوتها و تحمل رفتار نادرست یعنی گاهی نادیده گرفتن آسیبها.
در دنیای پیچیده امروز، تلاقی دیدگاهها و سبکهای زندگی مختلف اجتنابناپذیر است. در چنین شرایطی، پذیرش تفاوتها مهارتی روانشناختی ضرورتی برای حفظ روابط و انسجام اجتماعی محسوب میشود. این مهارت به معنای تحمل آسیب یا نادیده گرفتن ارزشها نیست، بلکه گشودگی ذهنی برای گفتوگوی سازنده و کاهش تنشهاست که در نهایت به آرامش فرد و جامعه میانجامد.
زهره مینایی، روانشناس، گفت: بردباری و مدارا در روانشناسی دارای تعریف است و در روابط امروز اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
وی افزود: مدارا یعنی پذیرش تفاوتهای فکری، رفتاری و شخصیتی دیگران، بدون قضاوت یا پرخاشگری.
او ادامه داد: امروزه به دلیل افزایش فشارهای روانی و تنوع سبکهای زندگی، مهارت بردباری و مدارا برای حفظ روابط سالم اهمیت بیشتری دارد.
مرز میان مدارا، صبوری و تحمل آسیب
این روانشناس تصریح کرد: تفاوتی میان مدارا، صبوری و تحملکردن رفتارهای نادرست وجود دارد. صبوری یعنی کنترل عجله و واکنشهای هیجانی؛ مدارا یعنی پذیرش تفاوتها و تحمل رفتار نادرست یعنی گاهی نادیده گرفتن آسیبها.
به گفته وی، مدارا هرگز به معنای پذیرفتن توهین، تحقیر یا خشونت نیست.
مینایی خاطرنشان کرد: برخی افراد در برابر تفاوتهای فکری، رفتاری یا فرهنگی دیگران واکنش تندتری نشان میدهند. در این خصوص تعصب، انعطافپذیری شناختی پایین، عزتنفس آسیبدیده و تجربههای تربیتی سختگیرانه میتوانند نقش داشته باشند.
وی ادامه داد: این افراد گاهی تفاوت دیدگاه دیگران را تهدیدی برای باورها و ارزشهای خود میدانند.
پیامدهای کمبود مدارا در روابط زوجین
این روانشناس گفت: کمبود مدارا در خانواده پیامدهایی برای روابط زوجین و تربیت فرزندان دارد و باعث افزایش مشاجره، سرزنش، دلخوری و کاهش صمیمیت زوجین میشود.
وی افزود: فرزندان نیز ممکن است پرخاشگری، عدم پذیرش تفاوتها و شیوههای ناسالم حل تعارض را از والدین الگوبرداری کنند.
آموزش مدارا به فرزندان؛ الگو بودن والدین
مینایی در این باره که والدین میتوانند مهارت بردباری و پذیرش تفاوتها را به فرزندان خود آموزش دهند، تصریح کرد: والدین باید ابتدا خودشان الگوی احترام به تفاوتها باشند. گوش دادن به نظرات فرزند، پذیرش احساسات او و آموزش گفتوگوی محترمانه، از مهمترین روشهای تقویت این مهارت است.
این روانشناس در خصوص این موضوع که در محیط کار، مدارا میتواند به کاهش تنش و بهبود روابط میان همکاران کمک کند، اظهار کرد: مدارا باعث افزایش احترام متقابل، همکاری و کاهش سوءتفاهم میان همکاران میشود.
وی ادامه داد: وقتی افراد تفاوتهای شخصیتی یکدیگر را میپذیرند، انرژی بیشتری صرف اهداف مشترک میکنند تا درگیریهای فردی.
مینایی تصریح کرد: مدارا کردن همیشه به معنای سکوت در برابر رفتار آزاردهنده نیست اما مرز میان مدارا و مرزبندی سالم کجاست؟ مدارا به معنای نادیده گرفتن حقوق شخصی نیست. میتوانیم تفاوتهای دیگران را بپذیریم، اما در برابر توهین، تحقیر و خشونت با قاطعیت مرزبندی کنیم.
کنترل خشم در لحظه اختلاف
به گفته این روانشناس، افراد در لحظه خشم یا اختلافنظر میتوانند واکنشهای خود را کنترل کنند. مکث کردن، تنفس عمیق و به تعویق انداختن پاسخ تا زمان آرام شدن، بسیار کمککننده است.
وی افزود: همچنین بهتر است بهجای سرزنش طرف مقابل، احساسات و خواستههای خود را بدون پرخاشگری بیان کنیم.
مینایی با اشاره به اینکه شبکههای اجتماعی و فضای پرتنش خبری تأثیری بر کاهش آستانه تحمل افراد دارند، بیان کرد: مواجهه مداوم با اخبار منفی، مقایسه اجتماعی و بحثهای پرتنش میتواند فشار روانی و تحریکپذیری را افزایش دهد.
این روانشناس اضافه کرد: فضای مجازی گاهی قضاوت عجولانه و واکنشهای تند را تقویت میکند.
راهکارهای ساده برای تقویت فرهنگ مدارا
وی خاطرنشان کرد: برای تقویت فرهنگ مدارا در جامعه، هر فرد میتواند از رفتارهای ساده و روزمرهای شروع کند. از گوش دادن بدون قضاوت، احترام به عقاید متفاوت، پرهیز از تمسخر و کنترل خشم میتوان شروع کرد. باید یاد بگیریم برای محترم شمردن یکدیگر، لزوماً نیازی به همعقیده بودن نداریم.
مینایی در پایان اظهار کرد: مدارا به معنای پذیرش بدون قضاوت تفاوتهای دیگران است و با صبوری یا تحمل خشونت تفاوت دارد. ریشه واکنشهای تند افراد در برابر تفاوتها در مواردی چون تعصب و تربیت سختگیرانه نهفته است. کمبود مدارا در خانواده و محیط کار آسیبزاست؛ اما با آموزش به فرزندان، کنترل خشم، حفظ مرزبندیهای سالم در برابر توهین و پرهیز از فضاهای پرتنش مجازی میتوان فرهنگ مدارا را تقویت کرد و بدون نیاز به همعقیده بودن، به یکدیگر احترام گذاشت.