آریا جوان -
به گزارش خبرنگار مهر، تنها یکی از تاثیراتی که طوفان‌الاقصی بر جهان گذاشت، بازگرداندن مسئله فلسطین به صدر مسائل و بازطرح آن به عنوان یکی از دغدغه‌ها و دل‌مشغولی‌های مردم آزاد و آزاده بود. بازار کتاب نیز در کنار عوالم هنری و ادبی از این مسئله تاثیر پذیرفت. کتاب‌های بسیاری نوشته و کتاب‌های بسیاری تجدید چاپ شدند. مردم برای شناخت هرچه بیشتر مسئلۀ فلسطین و هرآن‌چه به آن مربوط است از قبیل تاریخ این منازعه، جغرافیای آن، وضعیت زندگی مردم فلسطین و...، دست به دامان کتاب‌ها شدند. در این میان، یکی از نقاط عطف، شهادت حماسی یحیی سنوار بود که نام او را نه‌تنها به عنوان یکی از مجاهدان کبیر تاریخ فلسطین که به عنوان یک نویسنده نیز دوباره بر سر زبان‌ها انداخت. بازار کتاب ایران نیز با سه ترجمۀ مختلف به استقبال از این کتاب رفت. در این یادداشت تلاش می‌کنیم تا بهترین کتاب‌های ادبی و نظری پیرامون مسئله فلسطین را به اختصار معرفی و مرور کنیم.
سرزمین مقدس: سفری به فلسطین
سرزمین مقدس سفرنامه‌ای مصور است حاصل سفر نویسنده به اسرائیل. این کتاب در دوازده فصل تدوین شده و در هر فصل نویسنده یکی از ماه‌های حضور خود در اسرائیل را مرور می‌کند. آنچه در این کتاب ارائه می‌شود البته چیزی فراتر از آنچه معمولا در رسانه‌های غربی منعکس می‌شود نیست اما با توجه به برخورد نزدیکی که نویسنده با ساکنان اسرائیل و مواجهه مستقیمی که با فرهنگ آن‌ها داشته است، باز هم اطلاعاتی که از جرئیات زندگی، آداب و رسوم و خرده‌فرهنگ‌های این گروه ارائه می‌دهد، خواندنی است.
تاریخچه نزاع اسرائیل و فلسطین
ایلان پاپه، مورخ و پژوهشگر متولد اسرائیل، کتاب‌های بسیاری پیرامون اسرائیل و فلسطین منتشر کرده است. با وجود این که پاپه خود متولد اسرائیل است سعی می‌کند تا در آثارش نگاهی محققانه و منصفانه به مسائل بین اسرائیل و فلسطین بیندازد. یکی از معروف‌ترین آثار پاپه، کتاب تاریخچه نزاع اسرائیل و فلسطین است. او در این کتاب تلاش می‌کند تا با استفاده از منابع و مستندات تاریخی، به آغاز و تداوم نزاع و درگیری میان اشغالگران صهیونیستی و مردم فلسطین را روایت کند.
ده غلط مشهور درباره اسرائیل
دیگر اثر مشهور پاپه که توسط وحید خضاب ترجمه شده است، ده غلط مشهور درباره اسرائیل است. پاپه در این کتاب، به بررسی صحت و سقم نکاتی می‌پردازد که به‌طور بی‌وقفه در رسانه‌ها تکرار ، توسط ارتش اعمال و بدون هیچ گونه سوال توسط دولت‌های جهان پذیرفته می‌شود. نکاتی که به‌ظاهر صحت دارند اما در واقع بویی از واقعیت در آن‌ها نیست.
متاستاز اسرائیل
در تعریف واژۀ متاستاز، این‌طور نوشته‌اند که به گسترش سلول‌های سرطانی از تومور اولیه به سایر نقاط بدن متاستاز می‌گویند. کوروش علیانی، نویسندۀ کتاب متاستاز اسرائیل، با چنین ترکیب‌سازی و با چنین انتخاب نامی، اولین گام را در معرفی اسرائیل به خوانندگان خود، بسیار محکم و هوشمندانه برمی‌دارد. او با تشبیه اسرائیل به داعش و آلمان هیتلر، می‌گوید اسرائیل بنیانی تروریستی دارد، تنها به فلسطین هم راضی نیست و وضعیت کشورهای خاورمیانه همانند وضعیت لهستان یا اتریش در برابر هیتلر است. علیانی که می‌گوید بیش از 20 سال است که هرروز اخبار اسرائیل و فلسطین را دنبال می‌کند، در این کتاب تلاش کرده تا نگاهی جامع نه به فلسطین بلکه به اسرائیل بیندازد و در این مسیر از پژوهش‌های تازه‌ای بهره گرفته است.
علیانی عباراتی جالب در معرفی کتاب خود به کار می‌برد که خواندنی است. او از سه نفر که در به ثمر نشستن این کتاب تاثیر بسیاری داشتند نام می‌برد و چنین می‌نویسد: «نام دو نفر را بلدم و سومی را نه. اولین نفر امام خمینی(ره) عزیز است، نه به‌دلیل جایی که گفت؛ اسرائیل باید از بین برود بلکه به علت جایی که گفت جنگ ما جنگ فقر و غناست و جنگ بشریت با اسرائیل ادامه جنگ فقر و غناست و هرگز تمام نخواهد شد، مگر روزی که عدالت در این کره خاکی اجرا شود. دومین نفر که در این کتاب بسیار موثر بود، عبدالله شهبازی است که به ما آموخت که زرسالار یعنی چه! و پیوند زرسالاری و صهیونیسم چیست و چرا نمی‌توان آن‌را نادیده گرفت و سومین کسی که بسیار از او ممنونم، خانم صهیونیستی است که در کانادا زندگی می‌کند و در سال ۲۰۰۵ هر روز برای من نامه فحش، تهدید و… می‌فرستاد و همان‌جا بود که من فهمیدم صهیونیسم یعنی چه! این سه نفر چشمم را به واقعیت تمام و کمال باز کردند.»
یک تکه زمین کوچک
یک تکه زمین کوچک داستان کریم، نوجوانی 13 ساله از اهالی شهر رام‌الله، است. او رویای تبدیل‌شدن به یک فوتبالیست مطرح را در سر دارد اما رسیدن به چنین رویایی در زمینی که جنگ و اشغالگری آن را در چنگال خود دارد، کار آسانی نیست. یک تکه زمین کوچک توسط یک نویسنده انگلیسی نوشته شده و همین مسئله به تنهایی کافی است تا ما از این کتاب توقع یک روایت واقعی همراه با محکوم‌کردن جنایتکاران نداشته باشیم. اما به عنوان یک نقطه مثبت می‌توان به تصویرسازی و فضاسازی آن از کرانه باختری اشاره کرد.
بازشناختن غریبه
ایزابلا حماد، با ترکیب نقد ادبی، خودزندگی‌نامه و تاریخ در سخنرانی خود در مراسم یادبود ادوارد سعید، که تنها چند روز پیش از حماسه هفت اکتبر ادا شد، ماجرای فلسطین را از زاویه‌ای نو به تصویر کشید. کتاب بازشناختن غریبه متن همین سخنرانی ایزابلا حماد است و پس‌نگاره‌ای که او، نزدیک یک سال بعد و با نگاهی بر آنچه در این بازه زمانی بر سر غزه و مردمانش آمده، بر این سخنرانی نوشته است. حماد در بازشناختن غریبه میان ادبیات، نقد ادبی و مسئله فلسطین پل می‌زند و راهی متفاوت برای یافتن جایگاه و انتخاب موضع خود در این میانه پیش پای ما می‌گذارد.
پرونده زمین گیر
کتابی که تاریخ اسرائیل، صهیونیسم، خیانت‌های پی‌درپی اعراب در مواجهه با مسئله فلسطین و دیگر مسائل مرتبط را با بیانی طنزآمیز برای مخاطب نوجوان ارائه می‌کند. یکی از نکات قابل توجه این کتاب، پرداخت آن به رضاخان و نقش او در کمک به قدرت‌گرفتن یهود و صهیونیسم است.
اسرائیل آن شر مطلق
یکی از جملات معروفی که در عین اختصار، شناختی بسیار عمیق از هویت صهیونیسم و اشغالگران اسرائیلی را در خود نهفته است، جمله معروف امام موسی صدر است که فرمود «اگر روزی اسرائیل و شیطان با هم درگیر شوند، ما جانب شیطان را خواهیم گرفت.» «اسرائیل، آن شر مطلق» نام کتابی مفصل است که مجموعه‌ای از بیانیه‌ها، سخنرانی‌ها، مصاحبه‌ها و پیام‌های امام موسی صدر پیرامون مسئلۀ فلسطین و ماهیت اسرائیل را در خود گردآورده است.
بازگشت به رام الله
مرید البرغوثی، در بازگشت به رام الله، با کلماتی که غم و غربت را به جان خواننده می‌ریزند و احساس همدلی و هم‌ذات‌پنداری او را برمی‌انگیزند، روزهای بازگشتن به زادگاه خود، رام‌الله، را پس از سال‌ها تبعید روایت می‌کند. بازگشت به رام الله کتابی است بسیار خواندنی که ما را از نزدیک با مسئلۀ فلسطین و زندگی مردم آن آشنا می‌کند.
در رکاب صبح
فاطمه عارف‌نژاد، شاعر سیستانی ساکن قم، شاعری است پرکار و خوش‌ذوق و قریحه که از ابتدای طوفان‌الاقصی تا امروز که بیش از دویست شب از تجمعات شبانه مردم ایران گذشته است، استعداد سرشار و قلم تاثیرگذار و توانمند خود را به خدمت جبهه مقاومت درآورده و شعرهایی ناب و خواندنی سروده است. مجموعه اشعار او با موضوع فلسطین و طوفان الاقصی در کتابی با نام در رکاب صبح گردآوری و توسط انتشارات شهرستان ادب به چاپ رسیده است.
چیزی برای از دست دادن ندارید جز جان‌هایتان
برخی از مردم فلسطین مجبورند برای گذران زندگی خود، با عبور مخفیانه از مرزها و دیوارهاو گذرگاه‌ها، خود را به سرزمین اشغالی برسانند تا کاری دست و پا کنند و شب دست خالی به خانه برنگردند. سعاد العامری در رمان چیزی برای از دست دادن ندارید جز جان هایتان، سفر 18 ساعتی مراد را روایت می‌کند. سفری که در اتوبوسی با چهار سرنشین فلسطینی و ده اسرائیلی آغاز می‌شود.
کتاب‌هایی که پیرامون مسئله فلسطین، تاریخ شکل‌گیری اسرائیل، صهیونیسم و... نوشته یا ترجمه و در بازار کتاب ایران منتشر شده‌اند، بسیار پرتعدادند. در این یادداشت تنها برخی از مشهورترین و مفیدترین کتاب‌ها را معرفی کردیم و تلاشمان بر این بود تا تنوع قالب را نیز در انتخاب این کتاب‌ها در نظر بگیریم.