آریا جوان -
به گزارش خبرنگار مهر، محفل روایت فاتحانه دفاع مقدس از دیروز تا امروز و آیین رونمایی، ۴۰ عنوان کتاب از روایت مردمی دفاع مقدس سوم استانهای کشور در حوزه هنری انقلاب اسلامی ایران برگزار شد.
گلعلی بابایی، نویسنده ادبیات پایداری، با اشاره به همزمانی هفته دفاع مقدس با سالگرد آغاز جنگ تحمیلی گفت: جنگ هشتساله، جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان، با وجود تفاوت در شکل و شیوه نبرد، شباهتهای قابل توجهی دارند و در هر سه، دشمن با محاسباتی وارد میدان شد که مقاومت مردم ایران را در نظر نگرفته بود.
وی با اشاره به تفاوت میان این جنگها اظهار کرد: در جنگ تحمیلی، دشمن عمدتاً از مرزهای غرب و جنوب وارد شد و بخش اصلی درگیریها در مناطق مرزی و شهرهای نزدیک به مرز شکل گرفت، اما در جنگهای اخیر دیگر مرز مشخصی برای مردم وجود نداشت و شهروندان در سراسر کشور، جنگ را با تمام وجود احساس کردند؛ صدای موشک و انفجار را شنیدند، خرابیها را دیدند و با شهادت هموطنان خود مواجه شدند.
بابایی با تأکید بر تفاوت میدان نبرد امروز با دوران دفاع مقدس گفت: در دوران دفاع مقدس، بخش عمده نبرد در زمین و در خط مقدم اتفاق میافتاد، اما امروز نیروهای هوافضا، نیروی دریایی و هوایی، پهپادها، سامانههای پدافندی و نیروهای مستقر در نقاط مختلف، هر کدام تجربه منحصربهفردی از جنگ دارند.
وی افزود: رزمندهای که پشت یک لانچر قرار دارد و میداند پس از شلیک ممکن است خودش هدف قرار گیرد، یا نیرویی که با قایق تندرو به سمت ناوگان دشمن حرکت میکند و احتمال هدف قرار گرفتن را میداند، روایت خاص خود را از این جنگ دارد. این روایتها را باید خود رزمندگان بگویند تا تجربهای که در میدان داشتهاند، دقیق و دستاول ثبت شود.
این نویسنده ادبیات پایداری ادامه داد: خلبانانی که با جنگندههای قدیمیتر خود مأموریتهای دشوار را انجام دادند، مدافعان مستقر در تنگه هرمز و جزایر و دیگر خطوط مقدم نیز هر کدام روایت ویژهای دارند که باید ثبت شود.
آتشنشان، پزشک و پاکبان هم قهرمان جنگ هستند
وی با اشاره به گسترده شدن دامنه سوژههای جنگهای اخیر گفت: یکی از موضوعاتی که در روایت جنگ اخیر باید مورد توجه قرار گیرد، تنوع سوژهها و نقش اقشاری است که شاید در روایتهای جنگهای گذشته کمتر دیده شدهاند.
بابایی افزود: آتشنشانها از نخستین گروههایی بودند که در بسیاری از حملات، جان خود را به خطر انداختند و وارد میدان شدند. پزشکان، پرستاران و کادر درمان نیز خدمات مهمی به مردم ارائه کردند. نیروهای هلال احمر، کارکنان نیروگاهها و زحمتکشان پاکبان نیز در این میدان نقش داشتند.
وی ادامه داد: کارگری که در شرایط سخت بمباران در کارخانه میماند تا چرخ صنعت کشور متوقف نشود، یا نیروهایی که برای فعالسازی نیروگاههای آسیبدیده دوباره به میدان میرفتند، با علم به احتمال حمله مجدد دشمن، هر کدام یک قهرمان ملی هستند و باید در روایت جنگ دیده شوند.
بابایی با اشاره به فعالیت مجموعه بهشت زهرا(س) و مرکز معراج شهدا در جریان حملات اخیر گفت: شدت بمبارانها و آسیب به خانهها و اماکن مختلف، شناسایی پیکر شهدا را دشوار کرده بود و در مرکز معراج شهدا خدمات مختلفی به خانوادهها ارائه میشد و حتی برای شناسایی برخی پیکرها از آزمایش DNA استفاده میشد. این بخش از جنگ نیز نیازمند روایت است.
«روایت جنگ» باید از دل میدان و با اسناد شکل بگیرد
این نویسنده با تأکید بر ضرورت ثبت دقیق وقایع گفت: همه این برجستگیها باید با همان دقتی که راویان در دوران دفاع مقدس وقایع صحنه به صحنه را ثبت میکردند، روایت شود. باید مشخص شود رزمندگان در یک پایگاه دریایی در خلیج فارس چگونه ایستادند، چگونه کار کردند و چگونه به دشمن ضربه زدند.
وی افزود: در ثبت وقایع این جنگ، نام و عملکرد تکتک این افراد باید بهدرستی ثبت شود؛ زیرا آنها آدمهای کوچکی نیستند و تجربهای را پشت سر گذاشتهاند که بخشی از تاریخ معاصر ایران خواهد بود.
بابایی با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیت آموزشی کشور اظهار کرد: یکی از کارهای مهم، استفاده از ظرفیت مدارس، متون درسی، دانشگاهها و حوزههای علمیه است. خطبا و سخنرانان نیز در تبیین ماهیت این جنگ نقش ویژهای دارند و باید برای جامعه روشن شود که آنچه مردم ایران در این دوره تجربه کردهاند، یک جنگ تحمیلی و تمامعیار بوده است.
وی با تأکید بر نقش نویسندگان در ثبت این وقایع گفت: نویسنده امروز ایران، رزمندهای در خاکریز جنگ روایتهاست و مأموریت او استخراج رگههای ناب مقاومت مردم و ذخیره کردن آن در گنجینه حافظه تاریخی نسلهای آینده است.
بابایی افزود: قلم به دستِ راوی چنین جنگی نباید به مخاطب خود آدرس غلط بدهد. او باید در اثرش از اسناد قوی و معتبر استفاده کند و از دل روایتهای میدانی و منابع، روایتی روان و منسجم ارائه دهد. چنین روایتی در واقع نوعی تاریخنگاری است که میتواند مخاطب را با وقایع جنگ آشنا کند.
وی با اشاره به برخی ابهامهای باقیمانده درباره جنگ هشتساله گفت: در بازنمایی دفاع مقدس نیز گاهی سختگیریهای ناصواب باعث شد برخی مقاطع با دقت کافی روایت نشوند و ابهامهایی در حافظه تاریخی مردم باقی بماند. درباره جنگهای اخیر نیز پرسشها و شبهات مختلفی وجود دارد که اگر روایت دقیق و پاسخ روشنی برای آنها تولید نشود، مخاطب نمیتواند میان روایتهای مختلف تمایز قائل شود.
بابایی با اشاره به اهمیت انتقال روایت ایران به جهان گفت: پس از ثبت و تولید روایتهای دقیق، مرحله مهم دیگر، انتقال صادقانه این روایت به جهانیان است. امروز رسانههای اجتماعی در اطلاعرسانی نقش اصلی دارند و در پنج قاره جهان مخاطبانی هستند که میخواهند بدانند در ایران چه اتفاقی رخ داده است.
وی افزود: آثار خوبی که تولید میشوند باید ترجمه شوند و به زبانهای مختلف در اختیار مخاطبان قرار گیرند. باید با زبانی منطقی و مستند، وقایع و رنجهایی را که مردم ایران تجربه کردهاند، برای جهانیان روایت کرد.
این نویسنده ادبیات پایداری در پایان گفت: هنوز سوژههای بسیار زیادی در دل جنگهای اخیر وجود دارد که باید استخراج شوند؛ از مظلومیت خانوادههایی که یکجا به شهادت رسیدند تا صلابت فرماندهان و رزمندگان، خلبانان نیروی هوایی، نیروهای پدافند، آتشنشانها، کادر درمان، نیروهای خدمات شهری و همه عناصر شریف و گمنامی که در این جنگ نقش داشتند.
وی تأکید کرد: اگر این اتفاق بیفتد، ادبیات جنگهای اخیر میتواند از مرحله صرفاً ثبت خاطرات عبور کند و به آفرینش آثار ماندگار در گونههای مختلف ادبی و هنری برسد؛ از مستند و خاطره گرفته تا داستان و دیگر قالبهای هنری. تحقق این هدف نیز نیازمند حمایت گسترده از اهل قلم و فعالان عرصه روایت جنگ است.