آریا جوان - خراسان / چگونه با گفتوگو، آگاهی و آرامش، از روان کودکان در برابر اخبار نگرانکننده محافظت کنیم
در روزهای اخیر، کودکان بیش از هر زمان دیگری در معرض اخبار تلخ و نگرانکننده قرار دارند؛ اخباری که از تلویزیون، تلفن همراه، شبکههای اجتماعی و حتی گفتوگوهای روزمره بزرگترها به فضای امن خانه راه پیدا میکند. این در حالی است که ذهن و روان کودک هنوز آمادگی لازم را برای درک، تحلیل و پردازش چنین اطلاعاتی ندارد. مواجهه مستقیم یا غیرمستقیم با اخبار جنگ میتواند احساس ترس، ناامنی و اضطراب عمیقی در کودک ایجاد کند؛ احساساتی که گاه پنهان میمانند و بهتدریج خود را نشان میدهند.
چرا ذهن کودکان، اخبار جنگ را بزرگنمایی میکند؟
نکته مهمی که درخصوص مواجهه کودک با اخبار ناخوشایند وجود دارد این است که کودکان، بهویژه در سنین پایین، توانایی تفکر انتزاعی و تحلیل منطقی رویدادهای پیچیده را ندارند. ذهن آنها مستعد بزرگنمایی تهدیدها و برداشتهای اشتباه است. کودکان زیر ۱۰ سال معمولاً آنچه را میبینند یا میشنوند، بدون فیلتر ذهنی و با شدت بیشتری تجربه میکنند. در چنین شرایطی، حتی تصاویر کوتاه یا جملات پراکنده درباره جنگ میتواند دنیای ذهنی آنها را ناامن جلوه دهد. از جمله پیامدهای رایج مواجهه کودکان با اخبار ناگوار مثل جنگ میتوان به اضطراب و بیقراری، ترسهای مبهم، اختلال خواب، کابوس یا شبادراری، کاهش تمرکز و افت تحصیلی، رفتارهای پرخاشگرانه یا وابستگی بیش از حد به والدین و همچنین نگرانی مداوم درباره آینده اشاره کرد. نکته مهم این است که برخی از این نشانهها بلافاصله بروز نمیکنند و ممکن است بهصورت تدریجی و خاموش ظاهر شوند.
چگونه از سلامت روان کودکان محافظت کنیم؟
نخستین گام، گفتوگو با کودک است. از او بپرسید چه چیزهایی شنیده و چه احساسی دارد. کودکان اغلب اطلاعات ناقص یا نادرست دارند و اگر بزرگسال آگاهی کنارشان نباشد، ذهنشان بدترین سناریوها را میسازد. شنیدن بدون قضاوت و اصلاح آرام اطلاعات، نقش مهمی در کاهش اضطراب کودک دارد. هنگام صحبت با کودک، آرام، صادق و متناسب با سن او باشید. لحن صدا، حالت چهره و زبان بدن شما برای کودک بسیار مهمتر از خود کلمات است. از انتقال اضطراب شخصیتان پرهیز کنید و به او اطمینان دهید که هماکنون در امنیت است و بزرگترها برای محافظت از کودکان تلاش میکنند. کمک کنید کودک فقط روی خشونت متمرکز نشود. روایت داستانهایی از همدلی، کمکرسانی و انسانهایی که در شرایط بحران به دیگران یاری میرسانند، میتواند حس امید و اعتماد را در ذهن کودک تقویت کند.
نشانههای پنهان اضطراب در کودکان را جدی بگیریم
مسیر بیان احساسات را باز بگذارید. نقاشی، بازی، داستانسازی یا نمایش، ابزارهای مؤثری برای تخلیه هیجانی کودکان هستند. آنها را تشویق کنید درباره ترسها و نگرانیهایشان صحبت کنند و احساساتشان را پنهان نکنند. در پایان هر گفتوگو، کودک را با حس آرامش رها کنید. به او اطمینان دهید که هر زمان احساس نگرانی کرد، میتواند به شما مراجعه کند. همچنین رفتارها و تغییرات هیجانی او را زیرنظر داشته باشید. نشانههایی مانند بیخوابی، کاهش اشتها، دردهای جسمی بیدلیل، سکوت غیرمعمول یا حتی شادی افراطی میتواند علامت اضطراب باشد. اگر این علایم بیش از دو هفته ادامه داشت، مشورت با روانشناس کودک ضروری است.
تمرینهای ساده برای آرامسازی ذهن کودک
آموزش تمرینهای ساده آرامسازی، مانند تنفس شکمی، به کودک کمک میکند در موقعیتهای استرسزا خودش را آرام کند. در کنار این موارد، کنترل جریان اخبار در خانه اهمیت زیادی دارد. صدای تلویزیون را پایین بیاورید، از بحثهای نگرانکننده در حضور کودک بپرهیزید و اجازه ندهید بهتنهایی در معرض محتوای خبری یا تصویری قرار گیرد. نباید فراموش نکنیم که «والد آرام، کودک آرام میسازد». مراقبت از سلامت روان خودمان، بخشی جدانشدنی از مراقبت از کودک است. کودکان آینده جهاناند، اما روان آنها همین امروز شکل میگیرد. در جهانی پر از اخبار نگرانکننده، مسئولیت ما ساختن سپری از آرامش، اطمینان و امید برای کودکان است.
بازار ![]()