آریا جوان - ایرنا / پرونده اکران سینمای ۱۴۰۴ هنوز بسته نشده اما با نگاهی اجمالی به کاهش تعداد تماشاگران، غوغای «پیرپسر» و فرصتسوزی اکران همزمان دو فیلم مهم اجتماعی نتیجه میشود که در شرایط فعلی و با پشت سرگذاشتن ناآرامی ها و تلاطم های اخیر، باید بازه طلایی اکران رمضانی را جدی گرفت و برای اکران نوروزی تدبیری هوشمندانه اندیشید.
جشنواره فیلم فجر ۱۰ روزی میشود که به پایان رسیده، ماه رمضان نیز آغاز شده اما همچنان گیشه سینماها برای استقبال از فیلمهای جدید نونوار نشدهاند. در شرایطی که هم کشور و هم سینما در ماههای اخیر پشت سر گذاشته، لزوم اکران فیلمهایی تازه در اولین چهارشنبه پس از پایان جشنواره فیلم فجر احساس میشد اما به نظر میرسد یا هنوز فیلمهایی برای این اکران تازه متقاضی نشدهاند یا ترجیح شورای صنفی نمایش گذران این دو هفته با اکران فیلمهای قدیمی است تا موسم اکران نوروزی فرابرسد.
در چنین شرایطی که گیشه سینما روزهایی متفاوتی را نسبت به چند سال اخیر پشت سر میگذارد، توجه به بازههای باقیمانده اکران ضروری به نظر میرسد. یکی از طلاییترین بازهها اکران رمضانی و فاصله باقیمانده تا آغاز اکران نوروزی است که تا امروز میزبان فیلمهای جدید نبودهاند.
بازار ![]()
افت ۱۰ میلیونی مخاطبان و چند نکته
نگاهی به آمار مخاطبان سینما در سالهای پساکرونایی نشان میدهد که سینمای ایران توانست هر سال نسبت به سال قبل میزان مخاطبان خود را ارتقا بدهد. سینمای ایران سال ۹۹ را با ۶۲۳ هزار مخاطب، سال ۱۴۰۰ با هفت میلیون مخاطب، سال ۱۴۰۱ با ۱۴ میلیون مخاطب، سال ۱۴۰۲ با ۲۶ میلیون مخاطب و سال ۱۴۰۳ را با ۳۴ میلیون مخاطب پشت سر گذاشت و انتظار میرفت که امسال نیز به ۳۵ میلیون مخاطب دست پیدا کند که محقق نشد و تا امروز که تقریباً تکلیف اکران امسال مشخص شده، سینمای ایران ۲۳ میلیون تماشاگر را در سال ۱۴۰۴ به خود دیده و این آمار، اختلاف ۱۰ میلیونی با سال گذشته دارد.
شرایط و فراز و نشیبهای گوناگونی باعث شد گیشه امسال مورد انتظار نباشد. این رویه از ابتدای سال و با انتخاب فیلمهای نوروزی آغاز شد. از میان ۸ فیلم اکرانشده در نوروز امسال، تنها «دایناسور» در میان پنج فیلم پرفروش امسال قرار گرفت و نزدیک به یک میلیون نفر مخاطب داشت؛ مابقی فیلمها به فروش و مخاطب چشمگیری نرسیدند.
فرصتسوزی با اکران همزمان «زن و بچه» و «پیرپسر»
بزنگاه مهم بعدی اکران «پیرپسر» بود که زمزمهی آن از اردیبهشتماه به گوش رسیده بود. مهمترین فیلم فجر چهل و سوم که خبرسازیهای رسانهای پیرامون آن مخاطبان را برای تماشای آن مشتاق کرده بود و همین زمان اکران آن را بسیار با اهمیت میساخت. اما بخت با این فیلم یار نبود و یک روز پس از آغاز اکران آن، جنگ ۱۲ روز آغاز شد.
نکته مهم دیگر اکران همزمان «پیرپسر» و «زن و بچه» به عنوان دو سرمایه بزرگ سینمای اجتماعی بود که از فرصتسوزیهای قابلتوجه سینمای ۱۴۰۴ به شمار میرود. هر کدام از این دو فیلم میتوانستند در دو زمان مجزا گیشه را تکان دهند اما اکران همزمان آنها باعث شد که این فرصتسوزی برای گیشه اتفاق بیفتد.
نیاز به مدیریت در سطحی کلانتر در دوران جنگ ۱۲ روزه
جنگ ۱۲ روزه و افت حضور مخاطبان در سینما، اتفاقی طبیعی بود که البته باعث شد نیاز به مدیریت در سطح کلان سینما بیش از هر زمانی احساس شود. در این بازه سینماهای تهران عملاً تعطیل بودند و عمده درآمد گیشه به سینماهای شهرستانها اختصاص داشت.
اکران «پیرپسر» شانس بزرگی برای سینمای امسال بود و باعث شد پس از جنگ، خونی تازه به رگهای سینما برگردد. همین مهم نوعی گمانهی کاذب برای مدیران ایجاد کرد که فروش سینماها به صورت خودکار پس از جنگ ادامه خواهد داشت و این گمانه ایجاد شد که حتماً مهندسی درستی در اکران صورت گرفته؛ در حالی که چنین نبود و از قضا با اکران «زن و بچه» از ابتدای مردادماه، سینمای ۱۴۰۴ هر آنچه در چنته داشت رو کرد تا برای روزهای مبادا، دست خالی بماند.
«یوز»و «قسطنطیه» از ابتدای پاییز اکران شدند و «کجپیله»، «آقای زالو» و «کفایت مذاکرات» تا پایان پاییز به این لیست اضافه شدند اما همچنان هیچکدام به قدرتمندی «پیرپسر» نتوانستند مخاطبان را به سینما بکشانند. تنها «آقای زالو» با یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر بالاتر از بقیه جای میگیرد. این نشان از آن دارد که شورای صنفی نمایش نتوانست با اکران فیلمی قدرتمند، نبض گیشه پاییز را همچون تابستان در دست بگیرد. البته که فراز و نشیبهای اقتصادی و زمزمههای شروع جنگ نیز بر گیشه پاییز بیتأثیر نبود.
در این بین نمایش فیلمهای اجتماعی که کمی حواشی داشتند همچون «بیسروصدا»، «غریزه»، «سینماشهر قصه» و یا «سینمامتروپل» هم کارساز نبود و موفق نشدند سر و صدای خاصی در گیشه ایجاد کنند. ناآرامیهای دیماه نیز مزید بر علت شد تا چند فیلم اکرانشده در دیماه عملاً گیشه را از دست بدهند.
فرصت جشنواره فجر، ترغیب صاحبان آثار و نقش شورای صنفی نمایش
با این همه شورای صنفی نمایش میتوانست برای جلوگیری از شکاف ایجاد شده و افت بیشتر راندمان گیشه، با چند انتخاب هوشمندانه گیشه را بلافاصله پس از جشنواره تغییر دهند. اینطور به نظر میرسد که سینمای ۱۴۰۴ به جز غوغای «پیرپسر»، تدبیری برای روزهای نامتلاطم خود نیندیشیده بود و همهی اینها دست به دست هم داد تا در حال حاضر افت ۱۰ میلیونی تعداد تماشاگران نسبت به سال اخیر رخ دهد.
امسال نیز با توجه به یکی شدن اکران عید فطر در پایان سال و اکران نوروز، عملاً دو خاستگاه طلایی اکران یکی میشوند و باید تدبیری هوشمندانه برای فیلمهای نوروزی اتخاذ شود. هرچند شورای صنفی نمایش میتوانست از هفتهها پیش با ارائهی مشوق و رایزنی با صاحبان آثار، آنان را برای اکران فیلم خود در چنین بازهای ترغیب کند تا هم خلأهای سال تا حدی جبران شود و هم از ظرفیت فیلمهای پرمخاطب جشنواره فیلم فجر بهرهوری شود.